Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2009
Παρασκευή 4 Ιουλίου 2008
Λουτροπηγη Σταχτης
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ
Αρχέγονη ουσία δημιουργίας και κοσμογονικό σύμβολο, το νερό αποκτά δύναμη μαγική, καθαρτική, θεραπευτική και αναγεννητική. Η ακατάληπτη από τον ανθρώπινο νου δύναμή του οδηγεί στη θεοποίησή του. Στην πορεία της ιστορίας τεράστιος ο αριθμός των θεοτήτων των νερών, μεγάλος ο αριθμός των λατρειών και των τελετών που σχετίζονται με το νερό και περνούν μέσα από όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης ζωής εμπλουτίζοντάς τις παραδόσεις και τη λαογραφία του τόπου μας και ιδιαίτερα του Νομού μας , που διακρίνεται για τον υδάτινο πλούτο του.
Μετά τον ποταμόθεο Αχελώο, ο Εύηνος κρατάει σταθερά το βασιλικό σκήπτρο στην Αιτ/νία. Ποτάμι καθαρά αιτωλικό, Λυκόρμας κατά την αρχαία εποχή, ορμητικός σαν λύκος, έδειξε τις φοβερές ικανότητές του κατατρώγοντας από δυτικά τους Στρανωμίτικους κάμπους και της πεδιάδας της Τριχώνιας Πίνας. Αδιάβατος το χειμώνα, φοβερός και μεγαλοπρεπής προκαλούσε δέος στους περιοίκους, που κατέφευγαν στο καρέλι, για να περάσουν
στην αντικρινή όχθη για το Θέρμο.
Βόρεια ακολουθώντας μια μεγάλη απόσταση από Λομποτιανίτικα βουνά πολύνερος, λόγω των πολλών πηγών και των χειμάρρων που τον ενισχύουν, κατεβαίνει ανάμεσα σε κατάφυτες όχθες και βράχια ο παραπόταμος του Φίδαρη, ο Κότσαλος, τον οποίο ενισχύει με τα νερά του στα Διπόταμα, αφού ο Φίδαρης ανακόπηκε εμπλουτίζει την Ευηνολίμνης
Νότια ο άλλος παραπόταμος του Φίδαρη, ο Πόριαρης, κατεβαίνοντας κι αυτός από τα Σιμιώτικα και Περιβολιώτικα βουνά μέσα από πυκνή βλάστηση σμίγει με τον Εύηνο ανάμεσα στον Στρανωμίτικο κάτω Κάμπο και στον Πόρο.
Ανάμεσα στα τρία αυτά ποτάμια στις παρυφές των βουνοκορφών της Στράνωμας, του Μελιού και του Αη-Λιά διαμορφώθηκε μια κοιλάδα από τα Διπόταμα μέχρι το Σιμιώτικο Κάμπο, εύφορη και κατοικήσιμη, κομβικό σημείο επικοινωνίας από την αρχαία εποχή, όπως φανερώνουν τα αρχαιολογικά κατάλοιπα.
Στη νότια πλευρά της κοιλάδας σε μια κατάφυτη περιοχή εξέχουσα θέση κατέχει η Λουτροπηγή Στάχτης – Πόριαρη.
Λουτροπηγη Σταχτης
Πέμπτη 3 Ιουλίου 2008
ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΗΣ ΑΡΤΟΤΙΒΑΣ
Έχει άνοιγμα 22,35 μ., πλάτος 2,4 μ. και πάχος 1μ. Το οδόστρωμα από τα δύο άκρα της γέφυρας ώς την κορυφή προχωρεί με κεκλιμένα πλατύσκαλα. Η τελική επίστρωση γίνεται με καλντερίμι επιμελώς κατασκευασμένο. Συνέδεε τη Δυτική Αιτωλία με την ορεινή Ναυπακτία και Ευρυτανία μέχρι τη δεκαετία του 1950, οπότε κατασκευάσθηκε ο νέος δρόμος Θέρμου-Πλατάνου.
Σάββατο 28 Ιουνίου 2008
ΣΤΡΑΝΩΜΑ
| Στράνωμα | | Εκτύπωση | |
; "Στράνωμα")
Ανάμεσα στις «Κορφές» και τον «Άι Λια» σχηματίζεται το «Διάσελο» απ' όπου περνούσε το αρχαίο μονοπάτι για τα «Μελισσαίκα» και το «Πόργιαρι» με τα Λουτρά Στάχτης.
Η περιφέρεια της Στράνωμας βρίσκεται ανάμεσα στις περιφέρειες των χωριών: Δορβιτσά, Σίμου, Φαμίλα και βρέχεται από τρία ποτάμια (Κότσαλος, Εύηνος ή Φίδαρης, Πόριαρης). Η έκταση της ανέρχεται σε 15.621 στρέμματα.
Μέχρι τα 1833 ανήκε στην Επαρχία Κραβάρων και στη συνέχεια στην Επαρχία Ναυπακτίας. Στα 1835 στον Δήμο Ποτιδανίας, στα 1837 στον Δήμο Προσχίου, στα 1869 στον Δήμο Πυλήνης, από 1912-1990 ανεξάρτητη κοινότητα και από το 1991 δημοτικό διαμέρισμα του Δήμο Πυλήνης.
Οι πρόποδες των βουνών της καταλήγουν στα δυτικά σε εύφορους κάμπους, που μέρος τους έχει καταβροχθίσει ο ορμητικός Εύηνος. Έχει ανοιχτό ορίζοντα και ορατότητα και πέραν των βουνοκορφών του Απόκουρου.
Το χωριό είναι ορεινό και οι εκτάσεις για καλλιέργεια ήταν ξερικές. Τούτο ανάγκασε τους χωριανούς να κατεβαίνουν στους εύφορους κάμπους, όπου έχτισαν αγροικίες. Αρκετοί έμειναν μόνιμα εκεί και έτσι δημιουργήθηκαν οι οικισμοί: Λιπόταμα, Άνω Κάμπος, Κάτω Κάμπος και Αουτρά Στάχτης (Πόργιαρι). Αγροοικισμοί υπήρχαν και σ' άλλα σημεία του χωριού, όπως «στου Περδικάρη».
Στην βορειοδυτική πλευρά του χωριού Στράνωμα, στην κορυφή ενός λοφίσκου απλώνεται ένα μικρό, ωραιότατο οροπέδιο "Ο Περδικάρης", εδώ ζούσαν όπως το θυμάμαι και μαρτυρούν τα μισογκρεμισμένα, εγκαταλειμμένα σπίτια, πέντε, έξι οικογένειες περιστασιακά ανά χρόνο, σύμφωνα με την κρατούσα συνήθεια να μένουν χέρσα το ήμισι των χωραφιών του χωριού ανά χρόνο, για να βόσκουν ελεύθερα τα ζωντανά και τα χωράφια να ξεκουράζονται.
Δύο δρόμοι διασχίζουν το οροπέδιο, ο ένας άρχιζε από το χωριό, δίπλα απ' τον Άϊ Νικόλα ο οποίος διέσχιζε κάθετα τις πλαγιές και πέρναγε κάτω από το Πλατανάκι, έφτανε στα Κοτρώνια, και κατέληγε στα Διπόταμα στις όχτες του Φίδαρη και στους μύλους του Μπούρμπουλα και του Πυλαρινού και ο άλλος σ' έφερνε απ' τον Κάτω Κάμπο και απ' τα Τρία Ρέματα σκαρφάλωνε στριφογυριστά στον λοφίσκο και αντάμωνε με τον πρώτο αναφερθέντα δρομίσκο εκατό μέτρα κάτω απ' το σπίτι του Κώστα Ταμπάκη.
Κατά σύμπτωση ο «Περδικάρης» αν και ανήκει γεωγραφικά στην Στράνωμα, τον κατοικούσαν τουλάχιστον άνδρες Ριγανιώτες που ήρθαν σώγαμπροι στην Στράνωμα και παντρεύτηκαν Στρανωμίτισσες γυναίκες.
Παρασκευή 27 Ιουνίου 2008
Λαογραφία και Παράδοση
Ντίνος Μακρυγιάννης Μάρτιος 2007
Το καφεπαντοπωλείο για το χωριό ήταν και είναι ο χώρος αναφοράς, συνάντησης και αναψυχής των κατοίκων. Εκεί θα καταλήξουν οι χωριανοί Το βραδάκι μετά το πέρας της σκληρής δουλειάς και θα πιουν τον καφέ τους, το ουζάκι τους, ή το τσίπουρo, εκεί θα παίξουν το χαρτάκι τους,
Θα πουν τα ευτράπελά τους, θα σχολιάσουν, την επικαιρότητα, θα κάνουν πολιτική ψιλοκουβεντούλα, θα προγραμματίσουν τη επόμενη μέρα, θα προξενέψουν ίσως κ.λπ. Και τον πρώτο λόγο και ρόλο μέσα σ’ όλη αυτή την ατμόσφαιρα τον παίζει πάντοτε ο καφετζής ο οποίος ξέρει και «διαβάζει» όλους τους θαμώνες του.
Το καφεπαντοπωλείο μαζί με την πλατεία, το σχολείο και την εκκλησία είναι οι δημόσιοι χώροι όπου χτυπά η καρδιά του κάθε χωριού. Στο καφεπαντοπωλείο οι χωρικοί ξεκουράζονται, κάνουν τις επαφές τους και τις δημόσιες σχέσεις, στην πλατεία διασκεδάζουν και κάνουν τις βόλτες τους, στο σχολείο μαθαίνουν τα πρώτα τους γράμματα και τέλος στην εκκλησία όπου βαφτίζονται και στεφανώνονται τους δίνεται η ευκαιρία σε κάθε γιορτή και Κυριακή να προσεύχονται.
Στα τέσσερα αυτά σημεία μαζί με το πατρικό τους σπίτι δημιουργούνται τα βιώματά τους τα οποία κουβαλάνε σε όλη τους τη ζωή. Μετά την Αμερική να πάνε, στην Αυστραλία, το Καναδά, την Γερμανία και Αθήνα, νοερά το μυαλό τους θα ‘ναι γύρω από τους χώρους αυτούς τους οποίους, σε συνδυασμό με τα πρόσωπα νοσταλγούν και σκέφτονται πότε θα’ρθει η ώρα κι η στιγμή να ξαναδούν, να τα περπατήσουν και να τα ξαναζήσουν.
Όλα τα χωριά λίγο πολύ έχουν το καφενεδάκι τους μέσο από το οποίο γίνεται η ζύμωση της καθημερινότητας, της Κοινωνικής συμμετοχής και της επικοινωνίας
Η Στράνωμα για παράδειγμα που θα σταθούμε, και θα κάνουμε τη σημερινή αναφορά μας, σύμφωνα με τη θύμηση και την αφήγηση του 97 χρόνου μπάρμπα-Γιώργου Κατσαρού, κατά καιρούς είχε τους εξής καφεπαντοπώλες.
To Σπύρο Τσιορτσή το ακίνητο του Παντελέου Σπαρτινού (To σημερινό χάλασμα του Θανάση Σπαρτινού (Σπαρνοθανάση κοντά στην πλατεία).
Το Δημήτριο Σπαρτινό (Μαρίτσα) στο ιδιόκτητο σπίτι του.
Το Χρήστο Αποστολόπουλο (Κστάκη) στο ιδιόκτητο σπίτι του επί της πλατείας.
To Γιάννη Νικ. Τρίχα στο ακίνητο του Χρ. Αποστολόπουλου επί της πλατείας.
Το Θανάση Αποστολόπουλο σε δική του ιδιοκτησία την οποία αργότερα έδωσε προίκα στον Αλέξη Ζαρκαδούλα που παντρεύτηκε την κόρη του Αρέτω.
Το Βασίλη Μπούρμπουλα στην ως άνω ιδιοκτησία του Θανάση Αποστολόπουλου.
Το Νικόλαο Ανδρεόπουλο επίσης στην ίδια ως άνω ιδιοκτησία, ο οποίος το 1934 έφυγε για την Αμερική.
Το Γιάννη Πασπάλα σε μια παράγκα στον Άνω Κάμπο.
Το Χρήστο Σαγρόπουλο, γαμπρό της Στράνωμας από το Πετροχώρι Τριχωνίδας, ο οποίος παντρεύτηκε την κόρη τού Μαρίτσα (Δημ. Σπαρτινού) Πολυξένη, στο σπίτι του πεθερού του Δημητρίου Σπαρτινού (Μαρίτσα).
Το Γεώργιο Δημ. Κατσαρό στο σπίτι του.
Τον Κώστα Ιωάννου Δημόπουλο (Σιάλκα) αρχικά στο ακίνητο του Χρ. Σαγρόπουλου (Σαγρή) και μετά στο ακίνητο του Τζίμη Αποστολόπουλου επί της πλατείας.
Το Νίκο Γ. Νούλα στον Κάτω Κάμπο στο σπίτι του.
Το Γεώργιο I. Νούλα στο σπίτι του επί της πλατείας.
Τον Ξενοφώντα Ιωάννου Μακρυγιάννη αρχικά στο σπίτι του και μετά σε ιδιόκτητο ακίνητο επί της πλατείας.
τον Αλκιβιάδη Φ. Νούλα αρχικά στο ακίνητο του Γεωργίου Ι. Νούλα στην πλατεία και στη συνέχεια σε δικό του ακίνητο.
Το Δημοσθένη Αποστολόπουλο στον Άνω Κάμπο αρχικά σε ακίνητο του Β. Δημόπουλου (Λιακάκου) και στη συνέχεια σε δικό του ακίνητο.
Το Νίκο Τρίχα στο σπίτι του Στεφάνου Νούλα (Κσιουστεφανή) στον Άνω Κάμπο και στη συνέχεια στο σπίτι του Βασίλη Κατσανάκη, επίσης στον Κάμπο.
Το Γιάννη Ξεθάλη στο ακίνητο του Χρήστου Σαγρόπουλου.
Το Σπύρο Σπαρτινό στο ακίνητο του Γεωργίου Ίων. Νούλα, στο Αποστολοπουλέικο και στο παλιό σχολείο επί της πλατείας.
Τον Κώστα Πασπάλα στο Αποστολοπουλέϊκο επί της πλατείας μετά το Σίαλκα.
Το Θεόδωρο Σπαρτινό στον Άνω Κάμπο σε μια παράγκα στην θέση Κεραμιδιά.
Το Γιάννη Γ. Νούλα (Μανθόγιαννο) αρχικό στο σπίτι του Βασίλη Κατσανάκη στον Άνω Κάμπο και στη συνέχεια στου Σαγρή και του Ξενοφώντα Μακρυγιάννη και το Χαράλαμπο Γ. Γεωργακόπουλο στο παλιό σχολείο.
Σήμερα λειτουργούν τέσσερα καφεπαντοπωλεία στη Στράνωμα.
Δύο στο χωριό και δύο στον Άνω Κάμπο. Στο χωριό είναι ο Χρ. Δ. Νούλας που λειτουργεί το κατάστημά του στο παλιό σχολείο ιδιοκτησίας του Δήμου και ο Γεώργιος Ιωαν. Καραθανάσης στο ακίνητο του Αλκ. Φ. Νούλα.
Στον Άνω Κάμπο έχουμε τον Νικόλαο Κ. Νούλα (Ντουλονίκο) σε δικό του ακίνητο και τον Πολύκαρπο Δημοσθένη Αποστολόπουλο συνεχιστή του πατέρα του.
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα και τις όποιες εμπειρίες της εποχής που ακούγονταν σ’αυτά τα καφενεία, έζησα κι εγώ τα πρώτα χρόνια της ζωής μου και δεν μπορώ να τα ξεχάσω Γι’ αυτό και το κατέγραψα ως ελάχιστο φόρο τιμής σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που με ιώβειο υπομονή παραπανίσια κούραση και ψυχική αντοχή τα κράτησαν και τα κρατάνε ανοιχτά σαν πυγολαμπίδες (κωλοφωτιές) μέσα στην ερήμωση και τη σκληρή μοναξιά που γνωρίζει η Στράνωμα τα τελευταία χρόνια.
Βέβαια το φαινόμενο της ερήμωσης είναι γενικότερο και η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει από τις δεκαετίες 1950-60.
Τα πεντέξι ζευγάρια των γερόντων που απόμειναν σε κάθε χωριό είναι δύσκολο να κάνουν την ανατροπή. Η πολιτεία είναι αυτή που μπορεί να βοηθήσει αλλά δυστυχώς δεν το κάνει με αποτέλεσμα να έχουμε τη σημερινή απαράδεκτη κατάσταση και εικόνα σε όλα σχεδόν τα χωριά της επαρχίας τα οποία με τους περήφανους κατοίκους τους γνώρισαν κι έζησαν μέρες δόξας οικονομικής ευεξίας και κοινωνικής καταξίωσης.
Άραγε Θα ξανάρθουν τέτοιες μέρες; Θα ξαναδούμε και θα ζήσουμε τέτοια χρόνια;
